Chuyển đến nội dung chính
FoxHSK
FoxHSK
Tác Phẩm Kinh Điển14 phút1.955lượt

Kho Tàng Tác Phẩm Kinh Điển Hán Nôm Việt Nam: Truyền Kỳ Mạn Lục, Bạch Vân Thi Tập, Hồng Đức Quốc Âm & Truyện Thơ Nôm

Đặng Thanh Thảo
Đặng Thanh Thảo

Giáo Viên Tiếng Trung • Chuyên Gia Phương Pháp Sư Phạm HSK

Về Blog
Kho Tàng Tác Phẩm Kinh Điển Hán Nôm Việt Nam: Truyền Kỳ Mạn Lục, Bạch Vân Thi Tập, Hồng Đức Quốc Âm & Truyện Thơ Nôm | FoxHSK
Ảnh bìa: Kho Tàng Tác Phẩm Kinh Điển Hán Nôm Việt Nam: Truyền Kỳ Mạn Lục, Bạch Vân Thi Tập, Hồng Đức Quốc Âm & Truyện Thơ Nôm — FoxHSK
AITóm tắt nhanh

Cẩm nang tra cứu tổng hợp các tác phẩm kinh điển Hán - Nôm trong Từ điển VNPF: Truyền Kỳ Mạn Lục, Bạch Vân Am Thi Tập (Trạng Trình), Hồng Đức Quốc Âm Thi Tập, Chỉ Nam Ngọc Âm, Thơ Hồ Xuân Hương, Lục Vân Tiên, Cung Oán Ngâm Khúc.

Bảng điều khiển

Chào mừng bạn đến với Kho Tàng Tác Phẩm Kinh Điển Hán – Nôm Việt Nam trên FoxHSK! Đây là bài viết trung tâm kết nối toàn bộ các nhãn trích dẫn văn học cổ điển trong 9 Bộ Từ Điển Hán - Nôm VNPF (như Truyền kỳ, Trạng Trình / Bạch Vân, Hồng Đức, Ngọc âm, Xuân Hương, Lục Vân Tiên, Cung oán, Phan Trần, Thạch Sanh...). Mỗi tác phẩm đều được trình bày đầy đủ 4 tầng: Chữ Hán/Nôm (Giản/Phồn) – Pinyin – Âm HÁN VIỆT – Quốc Ngữ.

1. Tân Biên Truyền Kỳ Mạn Lục Tăng Bổ Giải Âm Tập Chú (新編傳奇漫錄) – Nguyễn Dữ

Khi gặp nhãn Truyền kỳ trong từ điển VNPF, đó là bản giải âm chữ Nôm của Nguyễn Thế Nghi dịch từ kiệt tác văn xuôi chữ Hán Truyền Kỳ Mạn Lục của Nguyễn Dữ (阮嶼) thế kỷ XVI – tác phẩm được mệnh danh là "Thiên cổ kỳ bút" (千古奇筆).

1

Chuyện Người Con Gái Nam Xương – Lời Vũ Nương Nơi Bến Hoàng Giang

📖 Nguồn dẫn: Truyền kỳ, quyển 4
Nguyên tác Chữ Hán / Chữ Nôm

妾本贫家女，得配君子，义重情深，素无失德。 妾本貧家女，得配君子，義重情深，素無失德。

Pinyin: Qiè běn pín jiā nǚ, dé pèi jūn zǐ, yì zhòng qíng shēn, sù wú shī dé.
Âm Hán Việt: THIẾP BẢN BẦN GIA NỮ, ĐẮC PHỐI QUÂN TỬ, NGHĨA TRỌNG TÌNH THÂM, TỐ VÔ THẤT ĐỨC.
Phiên âm Quốc ngữ cổ điển

“Thiếp vốn con kẻ khó, được nương tựa nhà giàu, nghĩa nặng tình sâu, vốn không hề thất tiết.”

Diễn nghĩa Tiếng Việt hiện đại

Thiếp vốn là người con gái nhà nghèo khó, may mắn được kết duyên cùng bậc quân tử, trọn đạo nghĩa nặng tình sâu, xưa nay chưa từng làm điều gì trái đạo đức.

💡 Điểm sáng Từ nguyên & Khảo cứu VNPF: Cụm từ NGHĨA TRỌNG TÌNH THÂM (義重情深 - yì zhòng qíng shēn) là thành ngữ 4 chữ kinh điển thường gặp trong cả Hán văn cổ và HSK cao cấp.

2. Bạch Vân Am Quốc Ngữ Thi Tập (白雲庵國語詩集) – Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm

Các nhãn trích dẫn Trạng Trình hoặc Bạch Vân trong từ điển dẫn từ tập thơ Nôm của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (阮秉謙, 1491–1585).

2

Nhàn – Ta Dại Ta Tìm Nơi Vắng Vẻ, Người Khôn Người Đến Chốn Lao Xao

📖 Nguồn dẫn: Trạng Trình – Bạch Vân quốc ngữ thi, bài 73
Nguyên tác Chữ Hán / Chữ Nôm

秋食竹笋冬食豆，春浴莲池夏浴池。 秋食竹筍冬食豆，春浴蓮池夏浴池。

Pinyin: Qiū shí zhú sǔn dōng shí dòu, chūn yù lián chí xià yù chí.
Âm Hán Việt: THU THỰC TRÚC DUẨN ĐÔNG THỰC ĐẬU, XUÂN DỤC LIÊN TRÌ HẠ DỤC TRÌ.
Phiên âm Quốc ngữ cổ điển

“Thu ăn măng trúc đông ăn giá, Xuân tắm hồ sen hạ tắm ao.”

Diễn nghĩa Tiếng Việt hiện đại

Mùa thu ăn măng trúc, mùa đông ăn giá đỗ; mùa xuân tắm ở hồ sen, mùa hạ tắm nơi ao mát quê nhà.

💡 Điểm sáng Từ nguyên & Khảo cứu VNPF: Triết lý sống thuận tự nhiên (thuận thiên 順天) cao khiết của bậc hiền triết thế kỷ XVI.

3. Hồng Đức Quốc Âm Thi Tập (洪德國音詩集) – Vua Lê Thánh Tông & Hội Tao Đàn

Nhãn trích dẫn Hồng Đức chỉ bộ Hồng Đức Quốc Âm Thi Tập (328 bài thơ Nôm thời vua Lê Thánh Tông, thế kỷ XV).

3

Vịnh Cảnh Thái Bình Thịnh Trị Thời Hồng Đức

📖 Nguồn dẫn: Hồng Đức quốc âm, Thiên địa môn
Nguyên tác Chữ Hán / Chữ Nôm

盛治洪德光四海，文风礼乐万年春。 盛治洪德光四海，文風禮樂萬年春。

Pinyin: Shèng zhì Hóng Dé guāng sì hǎi, wén fēng lǐ yuè wàn nián chūn.
Âm Hán Việt: THỊNH TRỊ HỒNG ĐỨC QUANG TỨ HẢI, VĂN PHONG LỄ NHẠC VẠN NIÊN XUÂN.
Phiên âm Quốc ngữ cổ điển

“Thịnh trị Hồng Đức rạng bốn bể, Văn phong lễ nhạc vạn năm xuân.”

Diễn nghĩa Tiếng Việt hiện đại

Nền thịnh trị niên hiệu Hồng Đức tỏa sáng khắp bốn biển, nền tảng văn chương và lễ nhạc giữ mãi mùa xuân muôn năm.

4. Chỉ Nam Ngọc Âm Giải Nghĩa (指南玉音解義) – Từ Điển Song Ngữ Hán Nôm Cổ Nhất

Nhãn Ngọc âm trong từ điển dẫn từ cuốn Chỉ Nam Ngọc Âm Giải Nghĩa (thế kỷ XVI–XVII), bộ từ điển giải nghĩa chữ Hán bằng thơ lục bát chữ Nôm quý giá.

4

Giải Nghĩa Thiên Văn & Địa Lý Bằng Thơ Lục Bát

📖 Nguồn dẫn: Ngọc âm, quyển thượng
Nguyên tác Chữ Hán / Chữ Nôm

乾坤是天地高深，日月光明照四方。 乾坤是天地高深，日月光明照四方。

Pinyin: Qián kūn shì tiān dì gāo shēn, rì yuè guāng míng zhào sì fāng.
Âm Hán Việt: CÀN KHÔN THỊ THIÊN ĐỊA CAO THÂM, NHẬT NGUYỆT QUANG MINH CHIẾU TỨ PHƯƠNG.
Phiên âm Quốc ngữ cổ điển

“Càn khôn là trời đất cao sâu, Nhật nguyệt sáng ngời chiếu bốn phương.”

Diễn nghĩa Tiếng Việt hiện đại

Hai quẻ Càn Khôn chỉ trời và đất cao rộng sâu thẳm; mặt trời và mặt trăng tỏa ánh sáng rực rỡ chiếu khắp bốn phương.

5. Xuân Hương Thi Tập (春香詩集) – Bà Chúa Thơ Nôm Hồ Xuân Hương

5

Bánh Trôi Nước – Thân Em Vừa Trắng Lại Vừa Tròn

📖 Nguồn dẫn: Xuân Hương thi tập, 4a
Nguyên tác Chữ Hán / Chữ Nôm

身㛪既白又既圆，七浮三沉与水山。𰊳𤊧默油𢬣𡥵揑，而㛪仍守𡗶𢚸丹。 身㛪既白又既圓，七浮三沉與水山。𰊳𤊧默油𢬣𡥵揑，而㛪仍守𡗶𢚸丹。

Pinyin: Shēn yīng jì bái yòu jì yuán, qī fú sān chén yǔ shuǐ shān. Rǎn nát mò yóu shǒu kūn niē, ér yīng réng shǒu tiān lóng dān.
Âm Hán Việt: THÂN EM KÝ BẠCH HỰU KÝ VIÊN, THẤT PHÙ TAM TRẦM DỮ THỦY SƠN. RẮN NÁT MẶC DẦU TAY KẺ NẶN, NHI EM NHƯNG THỦ TẤM LÒNG ĐAN.
Phiên âm Quốc ngữ cổ điển

“Thân em vừa trắng lại vừa tròn, Bảy nổi ba chìm với nước non. Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn, Mà em vẫn giữ tấm lòng son.”

Diễn nghĩa Tiếng Việt hiện đại

Hình tượng chiếc bánh trôi nước trắng trong tròn trịa, dù trải qua cảnh bảy nổi ba chìm nhưng vẫn giữ trọn tấm lòng son sắt (lòng đan 丹心).

6. Lục Vân Tiên Ca Diễn (陸雲僊歌演) – Nguyễn Đình Chiểu & Cung Oán Ngâm Khúc (宮怨吟曲)

6

Lục Vân Tiên – Trọng Nghĩa Khinh Tài

📖 Nguồn dẫn: Lục Vân Tiên, 2a
Nguyên tác Chữ Hán / Chữ Nôm

记句见义不为，非是英雄豪杰之人。 記句見義不為，非是英雄豪傑之人。

Pinyin: Jì jù jiàn yì bù wéi, fēi shì yīng xióng háo jié zhī rén.
Âm Hán Việt: KÝ CÚ KIẾN NGHĨA BẤT VI, PHI THỊ ANH HÙNG HÀO KIỆT CHI NHÂN.
Phiên âm Quốc ngữ cổ điển

“Nhớ câu kiến nghĩa bất vi, Làm người thế ấy cũng phi anh hùng.”

Diễn nghĩa Tiếng Việt hiện đại

Hãy nhớ câu sách dạy: Thấy việc nghĩa mà không làm (kiến nghĩa bất vi 見義不為), làm người như vậy thì chẳng phải bậc anh hùng hào kiệt.

💡 Điểm sáng Từ nguyên & Khảo cứu VNPF: Xuất phát từ câu trong sách Luận Ngữ (論語): "Kiến nghĩa bất vi, vô dũng dã" (見義不為，無勇也).

7. Bảng Từ Vựng Chữ Hán – Nôm Trọng Tâm Trong Các Điển Tịch Cổ Điển

Bấm trực tiếp vào từng chữ Hán bên dưới để mở trang phân tích chiết tự 9 bộ từ điển VNPF trên FoxHSK:

Chữ Hán / Nôm (Giản / Phồn) Pinyin Âm HÁN VIỆT Nghĩa cổ trong tác phẩm & Từ điển VNPF
传 傳 chuán TRUYỀN Lưu truyền, truyện ký (Truyền kỳ mạn lục 傳奇漫錄).
奇 奇 qí KỲ Kỳ lạ, phi thường, đặc sắc (thiên cổ kỳ bút).
云 雲 yún VÂN Mây trắng, ẩn dụ cảnh nhàn (Bạch Vân Am 白雲庵, Lục Vân Tiên 陸雲僊).
德 德 dé ĐỨC Đạo đức, ân đức lớn (niên hiệu Hồng Đức 洪德).
玉 玉 yù NGỌC Đá ngọc quý, lời vàng ý ngọc (Chỉ Nam Ngọc Âm 指南玉音).
义 義 yì NGHĨA Đạo nghĩa, chính nghĩa (kiến nghĩa bất vi 見義不為, nghĩa trọng tình thâm 義重情深).

8. Danh Mục Trọn Bộ 18 Chuyên Đề Tác Phẩm Kinh Điển Trên FoxHSK

Chủ đề thẻ tag:
#Tác Phẩm Kinh Điển#Từ Điển Hán Việt#Điển tích lịch sử#Thơ chữ Hán#Chữ Hán

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Giải đáp các thắc mắc phổ biến nhất liên quan đến chủ đề bài viết

Trong mỗi bài từ vựng HSK hoặc trang Từ điển Hán Việt trên FoxHSK, bạn kéo xuống mục "Tra cứu theo Từ Điển Hán - Nôm Kinh Điển" ngay dưới phần Độ Phổ Biến để xem trích dẫn nguyên văn và bấm vào nhãn tác phẩm.

Đặng Thanh Thảo
Đặng Thanh ThảoGiáo Viên Tiếng Trung • Chuyên Gia Phương Pháp Sư Phạm HSK

Cử nhân Sư phạm Tiếng Trung tại Đại học Sư phạm Quảng Tây (Quế Lâm, Trung Quốc). Chuyên gia biên soạn hệ thống giải đề HSK 1–6, ngữ pháp trọng tâm và phương pháp ghi nhớ từ vựng logic cho người học Việt Nam.